Một thương hiệu thời trang nhỏ ra mắt chiếc áo khoác đầu tiên. Mẫu size M may rất đẹp, chụp ảnh lung linh. Hàng về, size S tay áo quá dài, size L vai quá rộng so với thân, khách mặc lên trông như mượn đồ của người khác. Họ đã may mẫu, nhưng chỉ ở một size, và đã nhảy size bằng cách nhân tỷ lệ đều cho mọi số đo.
Từ bản vẽ tới sản phẩm treo trên giá có một chuỗi bước mà nhà thiết kế cần hiểu, dù không trực tiếp làm hết.
Tổng quan chuỗi bước
- Bản vẽ phẳng và yêu cầu thiết kế.
- Dựng rập size mẫu.
- May mẫu thử lần một (thường bằng vải tương tự hoặc vải thật).
- Thử dáng trên người mẫu, ghi sửa đổi.
- Sửa rập, may mẫu lần hai, thử lại. Lặp tới khi đạt.
- Nhảy size.
- May mẫu các size (ít nhất size nhỏ nhất và lớn nhất).
- Hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật.
- Mẫu duyệt sản xuất.
- Sản xuất và kiểm hàng.
Size mẫu và người mẫu thử
Mỗi thương hiệu chọn một size mẫu, thường là size giữa bán chạy nhất, và một người mẫu thử (fit model) có số đo đúng size đó. Người mẫu thử khác người mẫu chụp ảnh: họ được chọn vì số đo chuẩn và khả năng nói rõ cảm giác mặc (“chỗ nách hơi cấn khi với tay”).
Thử trên ma-nơ-canh giúp kiểm đường nét, nhưng ma-nơ-canh không cử động, không ngồi, không nói. Buổi thử dáng trên người thật mới phát hiện được áo có bó khi lái xe máy hay không.
Buổi thử dáng: làm có hệ thống
- Nhìn tĩnh: trước, sau, nghiêng hai bên. Đường sườn thẳng đứng? Vai nằm đúng? Có nếp kéo chéo?
- Cử động: giơ tay, ngồi xuống, cúi, với ra trước, bước dài. Áo có kéo lên, quần có tụt, vạt có mở quá không?
- Đo lại trên mẫu may các số đo thành phẩm, so với bảng thông số. Lệch bao nhiêu?
- Ghi và chụp: mỗi sửa đổi một dòng, vị trí, bao nhiêu centimet, kèm ảnh có đánh dấu.
Ghim sửa trực tiếp trên mẫu khi người mẫu đang mặc, rồi mới chuyển về rập.
Bảng thông số thành phẩm
Bảng thông số (measurement spec) liệt kê số đo của sản phẩm may xong, không phải số đo cơ thể. Mỗi dòng gồm:
| Điểm đo | Cách đo | S | M (mẫu) | L | Dung sai |
|---|---|---|---|---|---|
| Rộng ngực | Đo thẳng dưới nách 2cm, từ sườn tới sườn | … | … | … | ± vài mm tới 1cm |
| Dài áo sau | Từ chân cổ giữa sau xuống gấu | … | … | … | … |
| Dài tay | Từ đầu vai tới cửa tay | … | … | … | … |
Cột “cách đo” quan trọng không kém con số. Hai người đo “rộng ngực” theo hai cách sẽ ra hai kết quả, và nhà máy với thương hiệu sẽ cãi nhau về hàng đạt hay không đạt.
Nhảy size: không phải phóng to đều
Nhảy size (grading) là tạo rập các size khác từ rập size mẫu. Cơ thể người không to lên đều: người mặc size lớn hơn thường có vòng ngực, eo tăng nhiều, nhưng chiều dài tay, chiều cao vai tăng ít. Vì vậy mỗi điểm trên rập có một bước nhảy riêng:
- Vòng ngực có thể tăng vài centimet mỗi size.
- Ngang vai tăng ít hơn nhiều.
- Dài tay tăng rất ít, có khi giữ nguyên qua hai size.
- Chi tiết như rộng nẹp, cỡ túi thường giữ nguyên.
Bảng bước nhảy nên xây từ số đo của khách hàng mục tiêu. Dùng bảng size của thị trường khác cho người Việt thường dẫn tới đúng lỗi ở câu chuyện mở đầu.
Hồ sơ kỹ thuật (tech pack)
Hồ sơ kỹ thuật là bộ tài liệu đầy đủ để một xưởng chưa từng gặp bạn làm ra đúng sản phẩm. Thành phần thường có:
- Bản vẽ phẳng trước sau, chi tiết phóng to.
- Bảng thông số thành phẩm các size, kèm dung sai và cách đo.
- Danh sách nguyên phụ liệu: vải chính, vải lót, mex, chỉ (loại và màu), cúc, khoá, nhãn, kèm mã và vị trí.
- Chỉ dẫn đường may: loại mũi, mật độ mũi, loại đường may từng vị trí, khoảng cách chỉ diễu.
- Màu phối: các phương án màu với mã màu vải và phụ liệu.
- Nhãn và đóng gói: vị trí nhãn chính, nhãn size, nhãn hướng dẫn giặt, cách gấp.
Những thứ làm chậm tiến độ
- Thay đổi thiết kế sau khi đã sửa rập nhiều vòng.
- Chưa chốt vải thật, may mẫu bằng vải khác rồi vải thật co rút khác.
- Phụ liệu đặt muộn: khoá, cúc đặc biệt thường cần thời gian.
- Không may mẫu size biên, phát hiện lỗi tỷ lệ khi hàng đã sản xuất.
- Bảng thông số thiếu cách đo.
Bài tập: hồ sơ kỹ thuật cho một chiếc áo thun
- Chọn một chiếc áo thun cổ tròn bạn có.
- Vẽ bản vẽ phẳng trước sau, phóng to cổ áo.
- Đo 8 điểm thành phẩm, viết cách đo cho từng điểm.
- Liệt kê nguyên phụ liệu: vải thân, vải bo cổ, chỉ, nhãn.
- Ghi loại đường may cho vai, sườn, gấu, cổ (quan sát mặt trong).
- Đề xuất bước nhảy cho size nhỏ hơn và lớn hơn một size.
Việc nên làm tiếp theo: khi làm xong, đưa hồ sơ cho một người khác đo lại chiếc áo theo đúng cách đo bạn viết. Nếu kết quả của hai người lệch nhau, cách đo của bạn chưa đủ rõ, và đó là bài học đáng giá nhất trước khi làm việc với xưởng thật.
Câu hỏi thường gặp
Tech pack là gì?
Là hồ sơ kỹ thuật của một sản phẩm may mặc, gồm bản vẽ phẳng, bảng thông số thành phẩm các size, nguyên phụ liệu, chỉ dẫn đường may, màu phối và nhãn mác, đủ để xưởng làm đúng sản phẩm.
Nhảy size là gì?
Là tạo rập các size khác từ rập size mẫu. Mỗi điểm trên rập có bước nhảy riêng vì cơ thể không to lên đều, nên không thể phóng to tỷ lệ đều cho mọi số đo.
Fit model là ai?
Là người mẫu thử dáng có số đo đúng size mẫu của thương hiệu, được chọn vì số đo chuẩn và khả năng mô tả cảm giác mặc, khác với người mẫu chụp ảnh.
Bảng thông số thành phẩm khác bảng số đo cơ thể thế nào?
Bảng thông số thành phẩm ghi số đo của sản phẩm đã may xong kèm cách đo và dung sai, còn bảng số đo cơ thể ghi số đo người mặc. Hai bảng khác nhau bởi độ cử động và kiểu dáng.
Vì sao cần may mẫu nhiều size?
Vì rập nhảy size có thể sai tỷ lệ ở size biên. May mẫu ít nhất size nhỏ nhất và lớn nhất giúp phát hiện lỗi trước khi sản xuất hàng loạt.
