Chiếc sơ mi polyester dáng ôm, cổ đứng, tay dài, trông rất chỉn chu trong ảnh chụp studio. Mặc ra đường Sài Gòn lúc 11 giờ trưa, ngồi xe máy 20 phút, tới nơi lưng áo ướt một mảng, vải dính vào da, nách có vệt mồ hôi đậm màu. Người mặc không sai, thiết kế đã không tính tới nơi nó được mặc.
Thiết kế cho khí hậu nóng ẩm không chỉ là chọn “vải mát”. Nó là sự phối hợp của sợi, kiểu dệt, dáng cắt, chi tiết và màu, cùng với cách người Việt thật sự di chuyển và sinh hoạt.
Cơ thể làm mát bằng mồ hôi, trang phục phải giúp nó bay hơi
Khi nóng, cơ thể tiết mồ hôi và làm mát nhờ mồ hôi bay hơi. Trong không khí ẩm, bay hơi chậm hơn, nên cảm giác nóng nặng hơn dù nhiệt độ không đổi. Trang phục có thể giúp hoặc cản quá trình này theo ba cách:
- Hút ẩm khỏi da (sợi thấm hút).
- Cho hơi nước thoát ra ngoài (kiểu dệt thoáng khí).
- Cho không khí lưu thông giữa vải và da (dáng cắt có khoảng hở).
Thiếu một trong ba, cảm giác bí sẽ xuất hiện.
Sợi và kiểu dệt
| Lựa chọn | Vì sao hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Linen, gai | Rất thoáng, khô nhanh, không bám da | Nhăn nhiều, cần thiết kế chấp nhận nếp nhăn |
| Cotton dệt thưa (voan cotton, seersucker) | Thấm hút tốt; vải nhăn sóng tạo khoảng hở với da | Cotton dày dệt chặt khô chậm, nặng khi ướt |
| Viscose, các sợi xenlulo tái sinh | Mát tay, rũ mềm, thấm hút | Có thể co và yếu khi ướt, cần xử lý |
| Lụa tơ tằm mỏng | Nhẹ, mát khi khô | Để lại vệt khi ướt mồ hôi, giặt cầu kỳ |
| Vải kỹ thuật thoát ẩm | Đẩy ẩm ra bề mặt, khô rất nhanh | Hợp thể thao; cảm giác tay khác vải tự nhiên |
Kiểu dệt quan trọng ngang thành phần sợi. Một tấm cotton dệt chặt, dày vẫn bí; một tấm pha polyester dệt thưa có lỗ thoáng có thể dễ chịu hơn.
Dáng cắt: khoảng hở là bạn
- Dáng suông, rộng vừa tạo khoảng không khí giữa vải và da. Không cần rộng thùng thình, chỉ cần không bám dính ở lưng, ngực, nách.
- Đường xẻ, lỗ thoáng ở lưng (cầu vai có xếp ly, xẻ lưng), sườn, gấu cho khí lưu thông khi di chuyển.
- Tay áo: tay lửng, tay rộng cửa, hoặc tay dài bằng vải mỏng có thể xắn.
- Cổ áo: cổ mở, cổ V, cổ tàu thấp thoáng hơn cổ đứng cao có mex cứng.
- Lớp lót: hạn chế lót toàn phần; lót một phần hoặc lót bằng vải mỏng thấm hút.
Chi tiết hay bị bỏ qua
- Đường may ở vùng tì đè: đường may dày ở lưng giữa, nách, cạp quần ma sát khi ướt mồ hôi gây khó chịu. Dùng đường may phẳng, đặt lệch khỏi vùng tì.
- Mex và dựng: mex dày ở cổ, nẹp tạo lớp bí và cứng khi ẩm. Chọn mex nhẹ hoặc thiết kế không cần mex.
- Cạp quần: cạp chun hoặc cạp mềm một phần giúp thoải mái khi ngồi xe lâu.
- Túi: túi vải lót mỏng, không dùng vải túi dày.
Màu và vệt mồ hôi
Màu sáng phản xạ bức xạ mặt trời nhiều hơn, cảm giác ít nóng hơn khi đứng dưới nắng. Nhưng màu cũng quyết định vệt mồ hôi có lộ hay không:
- Màu trung tính vừa như xám nhạt, xanh nhạt, hồng nhạt lộ vệt ướt rõ nhất.
- Trắng, đen, và vải có hoạ tiết che vệt ướt tốt hơn.
- Vải nhăn tự nhiên, vải có vân như seersucker cũng khó thấy vệt.
Đây là một lý do áo trắng và hoạ tiết nhỏ được ưa chuộng ở vùng nhiệt đới.
Thiết kế cho người đi xe máy
Phần lớn người đi làm ở đô thị Việt Nam di chuyển bằng xe máy. Điều đó đặt ra những yêu cầu mà thời trang nhập khẩu ít tính tới:
- Chân váy phải cho phép ngồi dạng chân, hoặc có xẻ đủ, hoặc là váy quần.
- Vạt áo dài, khăn, dây thắt không được bay vào bánh xe.
- Lưng áo không bị kéo tuột lên khi cúi người về trước.
- Áo khoác chống nắng mặc chồng lên trang phục công sở: nhẹ, gấp gọn, không làm nhàu đồ bên trong.
Thử dáng một mẫu công sở nên có động tác ngồi lên yên xe máy, cúi về trước, xoay người nhìn sau.
Mùa đông miền Bắc: nóng ẩm không phải quanh năm
Thiết kế cho cả nước phải tính cả mùa đông lạnh ẩm ở miền Bắc: lớp giữ nhiệt mỏng mặc chồng, vải không thấm gió, và vẫn phải thoáng khi vào phòng có sưởi. Hệ thống mặc nhiều lớp mỏng thường hợp hơn một áo khoác rất dày.
Bài tập: thiết kế lại một mẫu công sở
- Chọn một mẫu sơ mi công sở phổ biến, liệt kê mọi điểm gây bí: sợi, kiểu dệt, dáng, cổ, mex, lót.
- Với mỗi điểm, đề xuất một thay đổi giữ được vẻ chỉn chu.
- Chọn vải, làm năm phép thử nhanh (rũ, nhăn, xuyên sáng, thấm nước, khô nhanh sau khi nhúng ướt).
- May thử, mặc ngồi xe máy 20 phút giữa trưa, ghi cảm giác và chụp lưng áo khi tới nơi.
- So với chiếc sơ mi ban đầu mặc cùng quãng đường.
Việc nên làm tiếp theo: làm phép thử khô nhanh với năm mẫu vải khác nhau, nhúng ướt cùng lúc, treo cạnh nhau và ghi thời gian khô của từng mẫu. Kết quả sẽ thay đổi cách bạn chọn vải cho khí hậu này nhiều hơn mọi mô tả trên nhãn.
Câu hỏi thường gặp
Vải nào mặc mát nhất cho mùa hè Việt Nam?
Linen, gai, cotton dệt thưa và các sợi xenlulo tái sinh như viscose thường mát vì thấm hút và thoáng. Kiểu dệt thưa, nhẹ quan trọng ngang thành phần sợi.
Vì sao áo polyester mặc nóng?
Polyester kém thấm hút nên mồ hôi đọng trên da thay vì được vải hút đi, nhất là khi dệt chặt. Vải kỹ thuật thoát ẩm là ngoại lệ vì được thiết kế đẩy ẩm ra bề mặt.
Màu áo nào ít lộ vệt mồ hôi?
Trắng, đen và vải có hoạ tiết che vệt ướt tốt hơn. Các màu trung tính vừa như xám nhạt, xanh nhạt thường lộ vệt rõ nhất.
Thiết kế trang phục cho người đi xe máy cần lưu ý gì?
Chân váy phải ngồi được, vạt áo và khăn không bay vào bánh xe, lưng áo không tuột khi cúi, áo chống nắng nhẹ và gấp gọn. Nên thử dáng bằng động tác ngồi xe thật.
Dáng áo nào thoáng mát?
Dáng suông rộng vừa, có khoảng hở giữa vải và da, cổ mở, có xẻ hoặc ly ở lưng và sườn, hạn chế lót toàn phần và mex dày.
