Một sinh viên năm nhất ngành thời trang nộp bản thiết kế váy dạ hội: dáng người thon dài kéo tới 11 đầu, tà váy bay lượn, màu nước loang rất đẹp. Cô thợ may mẫu cầm lên và hỏi ba câu: khoá kéo ở đâu, cổ áo có lót không, vạt váy bao nhiêu mảnh. Bản vẽ không trả lời được câu nào.
Trong nghề thời trang có hai loại bản vẽ phục vụ hai mục đích khác nhau, và người mới thường chỉ học một.
Minh hoạ thời trang và bản vẽ kỹ thuật phẳng
- Minh hoạ thời trang (fashion illustration): dáng người cách điệu, có biểu cảm, truyền tải tinh thần bộ sưu tập, cảm giác chất liệu. Dùng cho trình bày ý tưởng, portfolio, truyền thông.
- Bản vẽ kỹ thuật phẳng (flat, technical drawing): sản phẩm trải phẳng như đặt trên bàn, không có người, tỷ lệ đúng, đủ đường may, chiết ly, cúc, khoá. Dùng để xưởng may mẫu và sản xuất.
Một nhà thiết kế làm việc trong doanh nghiệp may mặc dành phần lớn thời gian cho bản vẽ phẳng, không phải minh hoạ.
Dáng người cơ sở (croquis): tỷ lệ theo đầu
Cơ thể người thật cao khoảng 7–7,5 lần chiều cao đầu. Minh hoạ thời trang thường kéo dài lên 9 đầu, chủ yếu ở phần chân, để trang phục trông thanh thoát hơn. Mốc tham khảo cho dáng 9 đầu:
| Mốc | Vị trí (tính bằng số đầu từ đỉnh) |
|---|---|
| Cằm | 1 |
| Vai | khoảng 1,5 |
| Ngực | 2 |
| Eo | 3 |
| Hông, đáy quần | 4 |
| Giữa đùi | 5 |
| Đầu gối | 6 |
| Giữa bắp chân | 7 |
| Mắt cá | 8 |
| Bàn chân | 9 |
Chiều rộng vai nữ khoảng 1,5 đầu, hông hẹp hơn vai một chút; dáng nam vai rộng hơn khoảng 2 đầu, eo và hông gần bằng nhau. Đây là quy ước minh hoạ, không phải số đo may.
Đường trọng tâm và dáng đứng
Dáng đứng thẳng hai chân đều nhau trông cứng. Dáng thời trang thường dồn trọng lượng lên một chân, tạo đường cong chữ S (contrapposto): hông bên chân trụ nhô lên, vai bên đó hạ xuống. Quy tắc giữ thăng bằng: đường thẳng đứng từ hõm cổ phải rơi xuống mắt cá chân trụ. Nếu không, người vẽ ra trông như sắp ngã.
Người mới nên vẽ sẵn 3–4 dáng cơ sở (đứng thẳng, dồn chân, đi bộ, nghiêng 3/4) rồi đặt giấy mỏng lên để vẽ trang phục, thay vì vẽ lại người mỗi lần.
Vẽ vải: nếp gấp nói lên chất liệu
Cùng một kiểu váy, vải khác nhau tạo nếp khác nhau. Minh hoạ tốt cho người xem đoán được chất liệu mà không cần ghi chú:
- Vải cứng (kaki, taffeta): nếp ít, gãy góc, giữ khối, đường viền thẳng.
- Vải mềm rũ (lụa, voan, chiffon): nếp nhiều, mảnh, rơi thẳng theo trọng lực, ôm theo cơ thể ở chỗ tì.
- Vải dệt kim (thun, len): ôm sát, nếp ngang nhẹ ở khuỷu tay, đầu gối.
- Vải dày (dạ, nỉ): mép dày, nếp to và tròn.
Nếp gấp xuất phát từ điểm căng: nơi vải bị giữ (vai, eo có đai, khuỷu tay gập) và toả ra theo hướng lực kéo.
Bản vẽ kỹ thuật phẳng: quy tắc
- Vẽ đối xứng: vẽ một nửa rồi lật sang, trừ khi thiết kế bất đối xứng.
- Tỷ lệ đúng: chiều dài áo so với vai, độ rộng tay so với thân phải đúng tương đối. Dùng một khung dáng phẳng chuẩn đặt dưới giấy.
- Ba loại nét: nét đậm cho đường bao ngoài, nét mảnh cho đường may và chi tiết, nét đứt cho đường may diễu (chỉ mí, chỉ diễu).
- Mặt trước và mặt sau luôn đi cùng nhau. Mặt sau là nơi có khoá kéo, xẻ tà, chiết ly lưng.
- Chi tiết phóng to: cổ áo, túi, măng sét vẽ riêng tỷ lệ lớn hơn nếu phức tạp.
- Chú thích: loại đường may, khoảng cách chỉ diễu, số cúc và cỡ cúc.
Phần mềm vector như Illustrator được dùng phổ biến cho bản vẽ phẳng vì dễ sửa, dễ nhân bản thành các biến thể màu.
Những lỗi bản vẽ phẳng hay gặp
- Vẽ phẳng mà vẫn có nếp vải bay, bóng đổ như minh hoạ.
- Thiếu mặt sau.
- Không thể hiện độ mở cổ, độ sâu nẹp, xưởng phải đoán.
- Túi vẽ đẹp nhưng không rõ túi ốp hay túi mổ.
- Tay áo vẽ thẳng đứng sát thân, không thấy đường nách.
Bài tập 30 ngày
- Tuần 1: mỗi ngày vẽ 10 dáng người cơ sở 9 đầu trong 30 phút, không vẽ quần áo. Kiểm đường trọng tâm từng hình.
- Tuần 2: mỗi ngày chọn một món đồ trong tủ của mình, trải phẳng trên giường, vẽ bản vẽ phẳng mặt trước và sau.
- Tuần 3: vẽ cùng một chiếc váy bằng bốn chất liệu khác nhau, chỉ đổi cách vẽ nếp.
- Tuần 4: thiết kế 3 mẫu, mỗi mẫu một minh hoạ và một bản vẽ phẳng đủ chú thích. Đưa bản vẽ phẳng cho một thợ may, hỏi họ cần hỏi lại gì.
Việc nên làm tiếp theo: lấy một chiếc sơ mi bất kỳ trong tủ, lật trái ra và vẽ lại bản vẽ phẳng có đủ đường may bạn nhìn thấy ở mặt trong. Làm vài lần, bạn sẽ bắt đầu nhìn quần áo bằng mắt của người làm ra nó, và đó là lúc minh hoạ của bạn cũng trở nên đáng tin hơn.
Câu hỏi thường gặp
Croquis là gì?
Là dáng người cơ sở dùng trong minh hoạ thời trang, thường được kéo dài khoảng 9 đầu để trang phục trông thanh thoát. Nhà thiết kế đặt giấy mỏng lên croquis để vẽ trang phục.
Bản vẽ phẳng trong thời trang là gì?
Là bản vẽ kỹ thuật thể hiện sản phẩm trải phẳng, không có người, tỷ lệ đúng, đủ đường may, chiết ly, cúc và khoá, có mặt trước và mặt sau. Xưởng may dựa vào đó để làm mẫu.
Vẽ thời trang tỷ lệ 9 đầu là gì?
Là quy ước chia chiều cao dáng người thành 9 lần chiều cao đầu, dài hơn cơ thể thật khoảng 7–7,5 đầu, chủ yếu kéo dài chân để minh hoạ đẹp hơn.
Nên vẽ bản vẽ phẳng bằng phần mềm gì?
Phần mềm vector như Adobe Illustrator hoặc các lựa chọn tương tự được dùng phổ biến vì dễ sửa, căn đối xứng và nhân bản biến thể màu.
Người mới học vẽ thời trang nên bắt đầu từ đâu?
Luyện dáng người cơ sở với đường trọng tâm đúng, song song tập vẽ bản vẽ phẳng từ quần áo thật trong tủ. Hai kỹ năng này bổ trợ cho nhau.
