Hai căn hộ cùng 52m², cùng mặt bằng, ở hai tầng khác nhau của một toà nhà. Một căn bước vào thấy thoáng, một căn thấy bí. Khác biệt không nằm ở màu sơn hay đồ đắt tiền. Ở căn bí, chiếc sofa đặt chắn giữa cửa vào và ban công, mọi người đi từ cửa ra ban công phải lách giữa sofa và bàn trà; bàn ăn đặt sát lối vào bếp, ai ngồi ghế phía ngoài là chặn đường người nấu.
Với căn hộ nhỏ, bố trí nội thất bắt đầu từ lối đi. Đồ đạc chỉ được đặt vào những chỗ lối đi chừa lại.
Vẽ luồng di chuyển trước
In mặt bằng căn hộ tỷ lệ 1:50, chưa có đồ đạc. Bằng bút màu, vẽ các đường đi thường ngày:
- Cửa chính tới bếp (mang đồ chợ về).
- Cửa chính tới phòng ngủ.
- Phòng ngủ tới nhà vệ sinh (đi đêm).
- Bếp tới bàn ăn, bếp tới ban công phơi đồ hoặc khu giặt.
- Phòng khách ra ban công.
Những đường được đi nhiều nhất dùng nét đậm. Nơi các đường đan nhau là vùng không được đặt đồ cố định. Nơi không có đường nào đi qua là chỗ tốt cho đồ lớn, tủ, góc làm việc.
Làm bước này, bạn thường phát hiện đường ra ban công phơi đồ cắt ngang phòng khách; và đó là lý do chiếc sofa không nên đặt ở chỗ tưởng như hợp lý nhất.
Khoảng lưu thông tối thiểu
Các con số dưới đây là mức tham khảo thực dụng, dùng để kiểm tra bản bố trí:
| Vị trí | Khoảng trống tham khảo |
|---|---|
| Lối đi chính trong nhà | 80–90cm, thoải mái hơn nếu 100cm |
| Lối đi phụ, ít dùng | 60cm |
| Sau ghế ăn để kéo ra ngồi | khoảng 75cm tính từ mép bàn; cần người đi qua sau lưng thì 90cm trở lên |
| Giữa sofa và bàn trà | 40–45cm, đủ duỗi chân và với tới mặt bàn |
| Trước tủ quần áo cánh mở | bằng chiều rộng cánh cộng khoảng đứng, thường 90cm trở lên |
| Giữa hai dãy tủ bếp đối diện | khoảng 100–120cm |
| Cạnh giường để đi lại và dọn giường | tối thiểu 50–60cm |
Khi không đủ, đừng cắt đều mọi khoảng. Giữ đủ cho lối đi chính, chấp nhận hẹp ở chỗ ít đi.
Khu bếp: tam giác làm việc
Ba điểm dùng nhiều nhất khi nấu là tủ lạnh, chậu rửa và bếp nấu. Nguyên tắc tam giác bếp khuyên rằng tổng ba cạnh nối chúng không quá dài để khỏi đi lại nhiều, cũng không quá ngắn để còn mặt bàn thao tác, và không có lối đi chính cắt ngang tam giác.
Trong căn hộ nhỏ bếp thường là một dãy thẳng. Khi đó thứ tự trên dãy mới quan trọng: tủ lạnh – mặt bàn sơ chế – chậu rửa – mặt bàn chuẩn bị – bếp nấu. Mặt bàn giữa chậu rửa và bếp nấu là nơi làm việc nhiều nhất, nên cố giữ ít nhất 60–80cm. Đặt bếp nấu sát chậu rửa để tiết kiệm chỗ là lựa chọn sẽ gây khó chịu mỗi ngày.
Khu ăn và khu khách: gộp hay tách
Căn hộ nhỏ gần như luôn có phòng khách và phòng ăn chung một không gian. Có ba cách tổ chức:
- Bàn ăn sát bếp, sofa sát ban công: rõ ràng nhất khi phòng đủ dài.
- Bàn ăn làm bàn làm việc: đặt gần cửa sổ, đèn thả phía trên, bỏ bàn làm việc riêng.
- Bàn ăn gập hoặc kéo dài: mặt bàn cho 2 người hằng ngày, kéo ra 6 người khi có khách.
Tách khu bằng thảm, đèn thả và hướng đồ đạc, không bằng vách. Vách ngăn, kể cả vách lửng, làm căn hộ nhỏ mất ánh sáng và chiều sâu.
Phòng ngủ: đặt giường trước
Phòng ngủ nhỏ thường chỉ có một hoặc hai vị trí hợp lý cho giường. Thứ tự quyết định:
- Đầu giường tựa vào tường đặc, không tựa vào cửa sổ.
- Không đặt giường thẳng hướng cửa vào khiến người mở cửa nhìn thẳng vào giường, chủ yếu vì riêng tư.
- Giữ lối đi ở ít nhất một bên giường và cuối giường.
- Tủ quần áo đặt ở tường còn lại, ưu tiên cửa lùa nếu khoảng trước tủ hẹp.
Giường có ngăn kéo bên dưới là cách tăng chỗ chứa hiệu quả, nhưng cần khoảng kéo ngăn ra, thường 50–60cm. Nếu một bên giường sát tường, ngăn kéo chỉ nên mở ở phía còn lại.
Đồ đa năng: chọn đúng loại
Không phải đồ đa năng nào cũng đáng. Đồ có cơ cấu phức tạp, như giường gập vào tường, chỉ tốt khi người dùng thật sự gập mỗi ngày; nhiều gia đình sau vài tháng để luôn ở trạng thái mở. Những món đa năng thường được dùng đều đặn:
- Ghế đôn có ngăn chứa bên trong.
- Bàn ăn kéo dài.
- Tủ thấp dưới cửa sổ làm chỗ ngồi.
- Kệ treo tường thay tủ đứng ở hành lang.
Tận dụng chiều cao, không chỉ mặt sàn
Trần căn hộ thường cao khoảng 2,7–3m. Phần trên 2m của tường gần như bị bỏ trống. Tủ âm tường kịch trần, kệ trên cửa đi, tủ bếp trên cao tới trần giúp tăng chỗ chứa mà không lấy mặt sàn. Đồ ít dùng như va li, đồ trang trí dịp lễ lên tầng cao nhất.
Ngược lại, giữ vùng tầm mắt thoáng: đồ cao đặt dọc tường, đồ thấp đặt giữa phòng, để ánh nhìn đi xuyên qua được từ cửa ra ban công.
Bài tập: bố trí căn hai phòng ngủ 55m²
- Lấy một mặt bằng căn hộ thật (tờ rơi quảng cáo cũ, hay tự đo căn nhà mình), vẽ lại tỷ lệ 1:50.
- Vẽ năm đường di chuyển chính, tô đậm vùng giao nhau.
- Cắt giấy các món đồ theo đúng tỷ lệ: sofa, bàn ăn, giường, tủ.
- Xếp thử ít nhất ba phương án, chụp ảnh từng phương án.
- Kiểm mỗi phương án bằng bảng khoảng lưu thông, đánh dấu chỗ vi phạm.
- Chọn phương án ít vi phạm lối đi chính nhất, không phải phương án đẹp nhất.
Việc nên làm tiếp theo: ngay tối nay, đi lại trong chính nhà bạn theo năm đường di chuyển, đếm số lần phải lách hay vòng qua một món đồ. Mỗi lần lách là một dấu hiệu bố trí có thể sửa được, và thường chỉ cần xoay hoặc dời một món.
Câu hỏi thường gặp
Lối đi trong nhà rộng bao nhiêu là đủ?
Lối đi chính nên khoảng 80–90cm, rộng hơn thì thoải mái hơn; lối đi phụ ít dùng có thể 60cm. Khi không đủ chỗ, ưu tiên giữ đủ cho lối đi chính.
Khoảng cách từ sofa tới bàn trà bao nhiêu?
Thường khoảng 40–45cm, đủ để duỗi chân và vẫn với tới mặt bàn khi ngồi.
Tam giác bếp là gì?
Là nguyên tắc bố trí tủ lạnh, chậu rửa và bếp nấu thành ba đỉnh gần nhau vừa phải, không có lối đi chính cắt ngang, giúp nấu nướng ít phải đi lại.
Căn hộ nhỏ có nên dùng vách ngăn phòng khách và bếp?
Thường không nên vì vách làm mất ánh sáng và chiều sâu. Nên phân khu bằng thảm, đèn thả và hướng đặt đồ đạc.
Bố trí nội thất căn hộ nhỏ bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu bằng việc vẽ các đường di chuyển thường ngày lên mặt bằng, xác định vùng phải để trống, rồi mới đặt đồ đạc vào những chỗ còn lại.
