Một gia đình ở Hà Nội lát sàn gỗ công nghiệp cho cả căn hộ. Đầu tháng Ba, sau một đợt nồm kéo dài, các mép ván ở gần cửa ban công và quanh chậu cây bắt đầu phồng lên, tạo những đường gờ nhỏ chạy dọc sàn. Loại ván đó không phải hàng kém; nó chỉ không được chọn cho đúng chỗ.
Vật liệu hoàn thiện nội thất ở Việt Nam chịu hai sức ép khác nhiều nước ôn đới: độ ẩm cao kéo dài, đặc biệt mùa nồm ở miền Bắc, và thói quen lau nhà bằng nhiều nước. Chọn vật liệu mà bỏ qua hai điều này là chọn theo catalog.
Bắt đầu từ bản đồ ẩm của căn nhà
Trước khi chọn vật liệu, chia căn nhà thành ba vùng:
- Vùng ướt: nhà vệ sinh, khu giặt, ban công lô gia hở.
- Vùng ẩm: bếp, khu quanh cửa ban công, sảnh vào nhà nơi để giày dép, chân tường tầng trệt nhà phố.
- Vùng khô: phòng ngủ, phòng làm việc, phòng khách xa cửa.
Một vật liệu hợp vùng khô có thể thất bại ở vùng ẩm. Không nhất thiết phải dùng một loại sàn cho cả nhà.
Vật liệu sàn
| Vật liệu | Chịu ẩm, nước | Cảm giác | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| Gạch porcelain | Rất tốt | Mát, cứng | Mọi vùng, nhất là ướt và ẩm | Nồm có thể đọng nước trên bề mặt men bóng, trơn |
| Sàn gỗ công nghiệp (lõi HDF) | Kém ở mép ván nếu nước đọng | Ấm, đi êm | Vùng khô | Không lau ướt sũng, cần khe giãn nở ở chân tường |
| Sàn nhựa lõi đá (SPC) | Tốt, không phồng vì nước | Cứng hơn gỗ, hơi mát | Vùng ẩm, bếp, cả nhà | Chất lượng lớp bề mặt chênh lệch lớn giữa các loại |
| Gỗ kỹ thuật (mặt gỗ thật trên cốt nhiều lớp) | Trung bình | Ấm, sang | Vùng khô | Ổn định hơn gỗ tự nhiên nguyên tấm |
| Gỗ tự nhiên nguyên tấm | Trung bình, co ngót theo mùa | Rất ấm | Vùng khô, người chấp nhận bảo dưỡng | Cần gỗ sấy đúng độ ẩm, thi công có khe |
Một cách phối hay dùng: gạch hoặc SPC ở bếp, sảnh và dải sát cửa ban công; gỗ ở phòng ngủ. Chỗ chuyển tiếp dùng nẹp, đặt đúng dưới cánh cửa để mắt không thấy đường nối.
Nồm: chuyện của bề mặt lạnh
Nồm xảy ra khi không khí ẩm ấm gặp bề mặt còn lạnh, hơi nước ngưng tụ thành giọt. Gạch men bóng và sàn đá là những bề mặt lạnh và không hút ẩm, nên ướt nhất. Gỗ và bề mặt nhám ít đọng nước hơn.
Về thiết kế, những gì làm được:
- Chọn gạch bề mặt mờ, chống trơn cho sảnh và bếp.
- Tránh ốp đá bóng toàn bộ tường phòng khách ở miền Bắc.
- Bố trí được máy hút ẩm, nghĩa là chừa ổ điện và chỗ đặt, chỗ xả nước.
- Tủ âm tường sát tường ngoài cần khe thoáng phía sau và cửa có lỗ thông, không đóng kín bưng.
Tường: sơn, giấy dán tường và ốp
- Sơn nước là lựa chọn an toàn nhất. Bề mặt mờ hoặc hơi bóng mờ che khuyết điểm tường tốt hơn, bề mặt bóng dễ lau hơn. Bếp và hành lang dùng loại lau chùi được.
- Giấy dán tường đẹp nhưng dễ phồng, mốc nếu tường ẩm. Tránh tường ngoài hướng mưa, tường chung với nhà vệ sinh. Nếu dùng, kiểm tường đủ khô và chọn loại giấy thoáng hơi.
- Ốp gỗ, ốp tấm nhựa giả gỗ cần khung xương và khe thoáng phía sau. Ốp dán thẳng lên tường ẩm là công thức cho mốc phía sau mà không ai thấy tới khi bốc mùi.
Trước mọi lớp hoàn thiện, xử lý nguồn ẩm: tường thấm từ ngoài, ống nước rò, chân tường hút ẩm từ nền. Vật liệu tốt đến đâu cũng không cứu được tường đang ướt.
Mặt bàn bếp
Mặt bàn bếp Việt chịu những thứ khá riêng: nước mắm, nghệ, chanh, dầu ăn nóng, nồi đất đặt thẳng xuống.
- Đá granite tự nhiên: bền nhiệt, chịu va đập, nhưng một số loại đá sáng màu có lỗ rỗng, dễ thấm màu nghệ và dầu nếu không phủ chống thấm định kỳ.
- Đá nhân tạo gốc thạch anh: đều màu, ít thấm, nhưng không nên đặt nồi rất nóng trực tiếp.
- Tấm đá nung kết (sintered stone): chịu nhiệt và vết bẩn tốt, cần thợ thi công quen vì cắt khó.
- Gỗ: ấm và đẹp, cần dầu bảo dưỡng và tránh vùng quanh chậu rửa.
- Tấm compact HPL: chịu nước tốt, giá hợp lý, cạnh có lõi màu đen hoặc màu riêng cần chấp nhận về thẩm mỹ.
Nhỏ vài giọt nước nghệ, nước chanh và dầu ăn lên mẫu vật liệu, để một đêm rồi lau. Phép thử năm phút này cho biết nhiều hơn mọi lời quảng cáo.
Thùng tủ: điểm yếu nằm ở dưới chậu rửa
Tủ bếp dưới làm bằng ván dăm phủ melamine phổ thông sẽ nở ra rất nhanh nếu ống dưới chậu rò rỉ. Với khoang dưới chậu rửa, cân nhắc thùng tủ bằng vật liệu chịu nước như nhựa, nhôm hoặc ván chống ẩm chất lượng cao, và dán cạnh kín mọi mép cắt.
Bài tập: lập bảng vật liệu theo vùng
- Vẽ mặt bằng nhà bạn, tô màu ba vùng ướt, ẩm, khô.
- Với mỗi vùng, liệt kê bề mặt: sàn, tường, trần, mặt bàn, thùng tủ.
- Chọn vật liệu cho từng ô, ghi lý do chọn gắn với độ ẩm và cách dùng.
- Đánh dấu chỗ chuyển tiếp giữa các vật liệu sàn, chọn vị trí nẹp.
- Xin mẫu thật và làm phép thử vết bẩn cho mặt bàn bếp.
Việc nên làm tiếp theo: trước khi chốt bất kỳ vật liệu hoàn thiện nào cho vùng ẩm, hỏi nhà cung cấp một câu cụ thể “vật liệu này ở mép cắt và mối nối chịu nước thế nào”, vì phần lớn hư hỏng xảy ra ở mép và mối nối, không ở mặt vật liệu.
Câu hỏi thường gặp
Sàn gỗ công nghiệp có bị phồng khi nồm không?
Có thể, chủ yếu ở mép ván khi nước đọng lâu hoặc lau quá ướt. Nên dùng ở vùng khô, chừa khe giãn nở và tránh khu gần cửa ban công, bếp.
Sàn SPC khác sàn gỗ công nghiệp thế nào?
SPC có lõi nhựa trộn bột đá nên không phồng vì nước, hợp vùng ẩm và bếp. Sàn gỗ công nghiệp có lõi HDF, ấm và êm hơn nhưng kém chịu nước ở mép ván.
Làm sao hạn chế nồm trong nhà?
Hạn chế bề mặt lạnh, bóng như đá và gạch men bóng ở không gian chính, chọn bề mặt mờ chống trơn, đóng cửa khi trời nồm và dùng máy hút ẩm. Thiết kế nên chừa chỗ và ổ điện cho máy hút ẩm.
Mặt bàn bếp nên dùng đá gì?
Tuỳ cách dùng: granite bền nhiệt nhưng một số loại dễ thấm màu, đá gốc thạch anh đều màu ít thấm nhưng kỵ nồi rất nóng, đá nung kết chịu nhiệt và vết bẩn tốt. Nên thử vết bẩn trên mẫu thật.
Có nên dán giấy dán tường ở Việt Nam?
Được nếu tường khô và không có nguồn ẩm. Tránh tường ngoài hướng mưa và tường chung với nhà vệ sinh, chọn loại giấy thoáng hơi.
