Một chuỗi quán trà sữa mở cửa hàng thứ năm. Chủ quán đặt các món đồ nhận diện ở năm nơi khác nhau: in ly ở xưởng A, may đồng phục ở xưởng B, làm biển hiệu ở xưởng C, in thực đơn ở xưởng D, còn website do một bạn tự do làm. Tất cả nhận cùng một mã màu cam. Ngày khai trương, xếp mọi thứ cạnh nhau: năm sắc cam khác hẳn nhau, có cái ngả đỏ, có cái ngả vàng, có cái xỉn như gạch.
Không ai trong năm xưởng làm sai. Vấn đề là một mã màu không đủ để mô tả màu trên năm chất liệu khác nhau. Mỗi chất liệu tạo màu theo cách riêng và cần thông số riêng.
Vì sao cùng một màu ra năm kiểu
- Màn hình phát sáng, gam màu rộng, và mỗi màn hình hiển thị hơi khác nhau.
- Giấy tráng phủ giữ mực trên bề mặt, màu tươi. Giấy không tráng phủ hút mực, màu trầm và mềm hơn.
- Vải nhuộm hoặc in theo kỹ thuật khác nhau (nhuộm sợi, in lụa, in chuyển nhiệt); sợi cotton và sợi tổng hợp bắt màu khác nhau.
- Nhựa, mica, sơn có màu pha trong vật liệu hoặc phủ bề mặt; độ bóng làm màu đổi theo góc nhìn.
- Đèn LED biển hiệu vào ban đêm là ánh sáng xuyên qua vật liệu, màu khác hẳn ban ngày.
Lập bảng thông số màu theo chất liệu
Cẩm nang thương hiệu chuyên nghiệp không ghi một mã màu, mà ghi một bảng. Mỗi dòng là một hệ thông số, được chọn và kiểm bằng mắt chứ không chỉ chuyển đổi tự động:
| Hệ | Dùng cho | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mã màu pha trong sách mẫu (bản tráng phủ) | Bao bì, danh thiếp, ấn phẩm cao cấp in giấy tráng phủ | Thông số “gốc” để đối chiếu |
| Mã màu pha (bản không tráng phủ) | Giấy tiêu đề, phong bì, giấy mỹ thuật | Thường chọn một mã khác để ra gần màu gốc hơn |
| CMYK giấy tráng phủ | Tờ rơi, catalogue in bốn màu | Chọn tay, kiểm bằng in thử |
| CMYK giấy không tráng phủ | Ấn phẩm văn phòng | Thường khác CMYK tráng phủ |
| RGB / mã HEX | Website, mạng xã hội, trình chiếu | Kiểm tương phản chữ trên nền |
| Mã sơn hoặc mẫu vật lý | Tường cửa hàng, nội thất, biển | Duyệt bằng mẫu sơn thật trên tường |
| Mẫu vải | Đồng phục, túi vải | Gửi mẫu vải đã duyệt cho xưởng, không gửi mã |
Điểm mấu chốt: với chất liệu vật lý như vải, sơn, nhựa, thứ bạn gửi xưởng nên là một mẫu vật thật đã duyệt, không chỉ con số. Xưởng may đối màu bằng mắt với mẫu vải; họ không làm việc bằng mã HEX.
Chọn màu gốc: bắt đầu từ chất liệu khó nhất
Một sai lầm hay gặp là chọn màu thương hiệu trên màn hình rồi cố gắng ép mọi chất liệu khác khớp theo. Nếu màu đó nằm ngoài gam in, bạn đã thua ngay từ đầu.
Cách làm tốt hơn: xác định chất liệu quan trọng nhất và khó nhất với doanh nghiệp. Với quán đồ uống, có thể là ly nhựa in và biển hiệu. Chọn màu gốc sao cho nó tái tạo được trên chất liệu đó, rồi mới tìm phiên bản gần nhất cho màn hình (việc này dễ hơn nhiều vì màn hình có gam rộng).
Duyệt màu dưới ánh sáng nào
Cùng một mẫu in trông khác nhau dưới đèn vàng, đèn tuýp trắng và ánh nắng. Ngành in dùng ánh sáng chuẩn (thường gọi là D50, tương đương ánh sáng ban ngày khoảng 5000K) để duyệt màu, trong các buồng soi màu chuyên dụng.
Nếu không có buồng soi:
- Duyệt gần cửa sổ vào giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, tránh nắng chiếu trực tiếp.
- Tránh duyệt dưới đèn vàng của quán cà phê hoặc văn phòng.
- Duyệt thêm dưới ánh sáng nơi sản phẩm sẽ được dùng thật: biển hiệu ban đêm, ly trong tủ lạnh có đèn, đồng phục dưới đèn cửa hàng.
- Đặt mẫu mới cạnh mẫu gốc đã duyệt, không so với trí nhớ.
Sai số chấp nhận được là bao nhiêu
Không có hai lần in nào ra màu giống hệt nhau. Ngành in dùng chỉ số chênh lệch màu (Delta E) để đo khoảng cách giữa hai màu. Hiểu đơn giản: chênh lệch rất nhỏ thì mắt thường gần như không thấy khi đặt cạnh nhau; chênh lệch lớn hơn thì người tinh ý nhận ra; chênh lệch lớn nữa thì ai cũng thấy là hai màu khác nhau.
Trong thực tế, bạn cần thống nhất với nhà cung cấp hai điều:
- Chuẩn đối chiếu: mẫu vật lý nào là “gốc”.
- Mức chấp nhận: bao nhiêu thì đạt, bao nhiêu thì phải làm lại. Với nhà in lớn có máy đo màu, có thể ghi con số cụ thể vào hợp đồng. Với xưởng nhỏ, thống nhất bằng mắt: “đặt cạnh mẫu gốc dưới ánh sáng ban ngày, không thấy khác rõ”.
Cũng cần chấp nhận rằng vài chất liệu sẽ không bao giờ khớp hoàn toàn. Đồng phục cotton sẽ trầm hơn bao bì giấy tráng phủ. Mục tiêu là nhận ra ngay là cùng một thương hiệu khi đặt cạnh nhau, không phải giống từng điểm ảnh.
Quy trình khi làm việc với nhiều nhà cung cấp
- Lập bảng thông số màu như trên, lưu trong cẩm nang thương hiệu.
- Chuẩn bị một bộ mẫu vật lý chuẩn: mẫu in trên hai loại giấy, mẫu vải, mẫu sơn. Giữ một bộ gốc ở văn phòng, không cho mượn.
- Gửi mỗi nhà cung cấp một bản sao mẫu vật phù hợp chất liệu của họ.
- Yêu cầu mẫu thử trước khi sản xuất hàng loạt, duyệt cạnh mẫu gốc.
- Chụp ảnh lưu lại mẫu đã duyệt (dưới cùng một nguồn sáng) kèm ngày và tên nhà cung cấp.
- Mẫu vật phai theo thời gian — thay bộ mẫu chuẩn định kỳ, cất trong hộp tối.
Nếu bạn đang phụ trách nhận diện cho một doanh nghiệp nhỏ, việc đáng làm nhất tuần này là gom mọi vật phẩm đang có (danh thiếp, túi, áo, ảnh chụp biển hiệu) đặt cạnh nhau dưới ánh sáng ban ngày và chụp một tấm ảnh. Tấm ảnh đó sẽ cho biết bạn cần sửa ở chất liệu nào trước.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao cùng mã màu mà in ra mỗi nơi một khác?
Mỗi chất liệu và kỹ thuật in tạo màu khác nhau, và một mã màu chuyển đổi tự động không tính tới điều đó. Cần có thông số riêng cho từng chất liệu và mẫu vật lý để đối chiếu.
Gửi xưởng may đồng phục mã màu có được không?
Nên gửi mẫu vải hoặc mẫu màu vật lý đã duyệt. Xưởng may đối màu bằng mắt với mẫu thật; mã màu màn hình gần như vô nghĩa với họ.
Nên duyệt màu in dưới ánh sáng nào?
Ánh sáng ban ngày chuẩn khoảng 5000K là tốt nhất; không có buồng soi thì duyệt gần cửa sổ ban ngày, tránh đèn vàng. Nên kiểm thêm dưới ánh sáng nơi sản phẩm được dùng thật.
Delta E là gì?
Là chỉ số đo chênh lệch giữa hai màu. Chỉ số càng nhỏ thì hai màu càng giống; nhà in có máy đo màu có thể dùng nó làm mức nghiệm thu.
Nên chọn màu thương hiệu trên màn hình hay trên giấy?
Nên chọn dựa trên chất liệu quan trọng và khó tái tạo nhất với doanh nghiệp, thường là bao bì hoặc biển hiệu. Màn hình có gam màu rộng nên dễ khớp theo sau.
